نکات اساسی در احداث جایگاه دام

1-جهت باد و آفتاب
یکی از مسائل اساسی در ساخت اصطبل در نظر گرفتن جهت باد است. معمولاً قسمت مسقف سایبان و پناهگاهی برای گاوان است که باید پشت به باد و رو به آفتاب و کم‌عرض و طویل باشد. جایگاه مسقف باید در مناطق سردسیر رو به جنوب و در مناطق گرم‌تر رو به شمال باشد.
2-بهاربند
مساحت قسمت بهاربند برای گاوهای نژاد بزرگ 10 متر مربع در نظر گرفته می‌شود.این قسمت را باید با آجر فرش نمود یا آنرا بتون کرد چون دراین صورت گاوها تمیز و پاکیزه می‌مانند.
3-آبشخور
اندازه آبشخور نیز باید کاملاً متناسب با تعداد گاوی باشد که نگهداری می‌شود. متناسب نبودن اندازه آبشخور، سبب آلوده شدن گاوو اصطبل وزخم شدن پستانها و پاها می‌شود.
4-آخور
آخور نیز باید شیب‌دار باشد ( مقدار آن 5/2 سانتی‌متر برای هر 2/1 متر می‌باشد) برای هر رأس گاو باید 90 تا 60 سانتی‌متر مربع آخور در نظر گرفته شود.
5-شیردوشی
بیشترین وقت در کارهای گاوداری مربوط به شیردوشی است. اتاق شیردوشی در یک واحد گاوداری دارای اهمیت زیادی است که باید نهایت مراقبت و دقت در ساختمان ، نظافت و بهداشت آن رعایت شود زیرا نتیجه کار و زحمت گاوداری، کیفیت شیر تولیدی آن می‌باشد. نکاتی که باید در سالن شیردوشی در نظر بگیرند بقرار زیر است:
1- دسترسی به آن برای گاوها آسان باشد. کف آن باید سیمانی و قابل شستشو باشد به علاوه دارای شیب مناسب به سمت فاضلاب باشد. 
 
2
-بهتراست دیوارهای اتاق کاشی کاری شده وقسمت‌های کاشی نشده طوری رنگ‌آمیزی شوند که قابل شستشو باشند.
3
-تهویه و روشنایی سالن شیردوشی مناسب باشد.
سالن شیردوشی از واحدهای متعدد تشکیل شده است. تعداد این واحدها بستگی به تعداد گاوهای شیری دارد. این واحدها یک یا دو طرفه هستند. ارتفاع گودال از کف تا سطح واحدهای انفرادی شیردوشی معمولاً 75 سانتی‌متر و پهنای آن 2/1 الی 5/1 متر می‌باشد. عرض سالن شیردوشی 7 الی 5/7 متر ولی طول آن بسته به تعداد گاوهای ، متفاوت است پهنای ردیف‌های هرگاو برای استقرار و شیر دوشی 9/1 تا 2 متر است.
تجهیزات سالن شیردوشی عبارتند از ماشین‌های
شیردوشی،لوله‌های آب گرم و سرد،آب‌رو جهت خروج فضولات،سطل‌های محتوی مایع ضدعفونی،پمپ تخلیه،روشنایی کافی و وجود پنجره همراه با شیشه و توری. سالن شیردوشی باید دارای درب خروجی و ورودی مجزا باشد بطوریکه گاوها از یک طرف وارد و پس از دوشیدن از در دیگر خارج شوند. قبل از دوشیدن باید گاوها در محلی(محل انتظار )در جلو سالن شیردوشی جمع شوند.

6-زایشگاه
در هنگام زایمان به منظور جلوگیری از تلف شدن گوساله و رسیدگی بیشتر به گاو بهتر است گاو را چند روز قبل از زایمان به محل مخصوص به نام زایشگاه هدایت کنند. این محل باید کاملاً ضدعفونی شده و کاملاً گرم و راحت باشد. معمولاً برای یک واحد 100 رأسی حدود 50 مترمربع زایشگاه در نظر می‌گیرند.
7-بیمارستان
جهت معالجه گاوهای بیمار در نظرگرفته می‌شود و مساحت لازم جهت بیمارستان برای یک واحد 100 رأسی در حدود 60 مترمربع است.
8-قرنطینه
اگر گاو جدیدی وارد گله شود برای مشخص شدن سالم بودن گاو، مدتی در این محل نگهداری می‌شود.
9-انبار علوفه وکنسانتره
انبار را بر حسب طول اصطبل، نزدیک به آن، در میانه و یا انتهای آن می‌سازند. انبار جهت نگهداری مواد غذایی است که شامل مواد متراکم( کنسانتره)، یونجه و سیلو می‌باشد،انبار باید نزدیک آخور احداث شود تا حمل مواد غذایی با زحمت کمتر و در حداقل زمان دراختیار گاوها گذاشته شود. 

    
10-گوساله‌دانی
نگهداری و پرورش گوساله‌های نوزاد در صورتی نتیجه‌بخش است که درجایگاه آنها، شرایط بهداشتی کاملاً رعایت شده باشد. مجل نگهداری آنها همواره خشک و تمیز باشد و از کوران هوا به دور باشند همچنین دور از از سایر اماکن گاوداری نباشد.
جایگاههای انفرادی گوساله دارای ابعاد 2/1 در 8/1 متر است که با دیوارهای محکمی از هم جدا می‌شوند. از مزایای این جایگاه ها عدم تماس گوساله‌ها با هم است که موجب کاهش عوامل بیماری‌زا شده و نظارت بیشتر آنهارا فراهم می‌کند. چهار ماه نخستین زندگی گوساله‌ها بسیار مهم است زیرا نزدیک، 75% از مرگ و میر آنها پیش از 2 هفتگی رخ می‌دهد. برای کاهش مرگ و میر ضروری است که طراحی گوساله‌دانی مورد توجه قرار گیرد. گوساله‌ها باید برای جلوگیری از ذات‌الریه، از هر گونه تغییر ناگهانی در درجه حرارت محافظت شوند. پس از مدتی آنها را به محل پرورش دسته‌جمعی منتقل می‌کنند. دراین محل بهتر است که گوساله‌های هم‌سن در یک قرار داده شوند. ارتفاع این اماکن در حدود 35/1 متر و طول و عرض آنها به ترتیب 6/3 در 6/3 مترمربع می باشد، به طوریکه حداقل برای هر گوساله از 3 تا 5/3 مترمربع جایگاه در نظر گرفته شود. این محل‌ها باید دارای آخور همراه با نرده‌کشی مناسب باشند تا سر گوساله‌ها به آسانی از میان آنها عبور کند.
11-هانگار علوفه
این قسمت جهت نگهداری علوفه است که ابعاد آن بسته به تعداد گاوها است و باید از ارتفاع مناسب برای ورود کامیون و تخلیه بار برخوردار باشد. کف آن بتن ضخیم شود وسقف آن با ایرانیت پوشانده شود. لبه های جانبی ایرانیت سقف برای جلو گیری از نفوذ آب باران به اندازه حد اقل 5/1 متر از طرفین بیش از مساحت کف هانگار احداث شوند.
12-سیلو
سیلو محل نگهداری مواد سیلو شده است که سطح مقطع آن باید ذوزنقه شکل باشد و در کف آن جهت جلو گیری از انباشت آب، چاله تخله ایجاد شود. ابعاد آن بسته به تعداد گاوها است،ولی باید ازعرض مناسب برای ورود کامیون و تراکتور برای تخلیه و حمل بار برخوردار باشد.
گردآورنده : مهندس محسن محمدطاقی